نگاهي به مقوله شايعه‌پراكني در استان آذربايجان شرقي
خبرهاي فراواني هر روز بين مردم مطرح مي‌شود كه در اكثر موارد چنين خبرهاي به اصطلاح درگوشي، شايعه لقب مي‌گيرند.
 |
شايعه و شايعه‌پردازي در جامعه ما پديده‌اي است همه‌گير، رايج و آشنا كه نمي‌توان آن را منحصر به يك بخش يا رشته خاصي محدود كرد.
در طول سال شايعه‌هاي فراواني از قبيل مرگ نابهنگام يك بازيگر مشهور گرفته تا كنار كشيدن نامزد انتخاباتي رياست جمهوري مطرح مي‌شود.
كارشناسان معتقدند شايعه‌پردازي ممكن است در هر جامعه‌اي موجود باشد اما شدت و ضعف آن به ميزان عقلانيت افكار عمومي بستگي دارد.
شايعه به طور كلي بر دو پايه اهميت و ابهام استوار است به طوري كه هر قدر يك موضوع براي مخاطب بيشتر باشد و ابهام در خصوص آن موضوع نيز وجود داشته باشد، به حتم گستره نفوذ و ايجاد شايعه فراهم مي‌شود.
طي سال گذشته برخي از شايعه‌ها در عرصه كشوري و برخي نيز در سطح محلي مطرح شد كه به دليل اصل مجاورت در اطلاع‌رساني تاثيرات آنها به مراتب بيشتر در بعد محلي نمايان شد.
اين شايعه‌ها از خبر ورشكستگي يك موسسه مالي اعتباري گرفته تا مرگ يك بازيگر طنزپرداز و كاهش مدت خدمت سربازي را شامل مي‌شد.
البته در برخي مواقع نيز شايعه‌ها چنان قوت پيدا مي‌كند كه به واقعيت تبديل مي‌شود از جمله تغيير مديريت‌ها در دستگاه‌هاي اجرايي استان از تغيير استاندار آذربايجان شرقي گرفته تا تغيير مديران كل و روساي برخي سازمان‌هاي اداري ...
سال گذشته شايعه‌هاي فراواني به شكل درگوشي مطرح و در سطح جامعه گسترده شد ولي كسي به دنبال ريشه توليد اين شايعه‌ها نرفت.
عبدالاحد بهارلونژاد، معاون سياسي و امنيتي فرماندار تبريز در اين خصوص مي‌گويد: شايعه را كارشناسان حوزه ارتباطات، يك گزاره خاص تعريف مي‌كنند كه از ملاك‌هاي اطمينان‌بخش برخوردار نيست و داراي ابهام است، در عين حال به صورت شفاهي و اغلب به صورت نقل قول انتقال مي‌يابد.
وي نيز با تاكيد بر اين اصل كه ابهام و اهميت دو عنصر اصلي تشكيل دهنده شايعه است، افزود: هر قدر علاقه‌مندي افكار عمومي به موضوعي بيشتر باشد و ابهام آن موضوع نيز در جامعه بيشتر باشد، شايعه، شايعه قوت مي‌گيرد.
بهارلونژاد با اشاره به سخن آيزن هاور در خصوص افكار عمومي مي‌گويد: بر‌اساس استدلال اين سياستمدار آمريكايي نتيجه جنگ‌هاي آينده را افكار عمومي مشخص مي‌كند.
افكار عمومي از ديدگاه وي مديريت انگاره‌هاي ذهني است.
وي با بيان اينكه شايعه‌پردازان با پردازش كانون افكار عمومي سعي در مديريت اين افكار تا نتيجه مطلوب رسيدن دارند، گفت: دستيابي به نتيجه دلخواه و به عبارتي ديگر القاي مطلوبيت در توليد ذهنيت در افكار عمومي يك افكار زمان‌بر است كه همواره از سوي كانون‌هاي توليد‌كننده شايعه مورد توجه است.
اين كارشناس علوم سياسي معتقد است: مديريت انگاره‌هاي ذهني حوزه‌هاي مختلفي دارد كه از آن به عنوان جنگ نرم با قدرت نرم نام برده مي‌شود كه در اين جنگ رسانه‌ها به عنوان سربازان جنگ نرم همواره در خط اول هستند كه شايعه را مي‌توان يكي از روش‌ها و ابزار‌هاي مديريت انگاره‌هاي ذهني خواند.
وي اضافه كرد: با وجود اينكه شايعه همواره كابرد منفي ندارد ولي براي آنكه تاثيرات نامطلوب آن را در جامعه خنثي كنيم بايد براي مديريت افكار عمومي برنامه مشخصي داشته باشيم.
بهارلونژاد در خصوص راهكارهاي خنثي‌سازي تاثيرات نامطلوب شايعه در جامعه گفت: ارتباط نزديك مسئولان با مردم، روان‌سازي جريان اطلاعات، شفافيت اطلاعات، ارتقاي ميزان اطمينان مردم به مبادي انتشار اطلاعات و تناسب ميزان اطلاع‌رساني با حجم نياز‌ها را مي‌توان از راهكارهاي مقابله با شايعه خواند.
معاون سياسي امنيتي فرماندار تبريز تصريح كرد: در واقع شايعه را مي‌توان غذاي مجازي به نيازهاي حقيقي انسان‌ها خواند، اگر نياز به اخبار و اطلاعات مجازي افكار عمومي با روش‌ها و اطلاعات صحيح تغذيه شود مجالي براي تاثيرگذاري شايعه بر افكار عمومي وجود نخواهد داشت.
وي اضافه كرد: هر زماني كه در خصوص موضوع خاصي به سئوالات مردم پاسخي داده نشود و ابهامات پيرامون ان موضوع افزايش يافته و بازار شايعه داغ مي‌شود.
بهارلونژاد تاكيد كرد: تاثير افكار عمومي در عصر حاضر در تعيين اقدامات و سياست‌هاي حكومت‌ها فوق‌العاده شگفت‌انگيز است تا حدي كه در هيچ كجاي دنيا متوليان حكومتي و سياسيون موضوع افكار عمومي را نمي‌توانند كنار بگذارند.
وي مي‌گويد: شواهد متعددي وجود دارد كه به واسطه آنها تاثير اين عنصر رواني از طريق اغنا، فريب، تهديد، ارعاب، تنوير، تشجيع له يا عليه يك موضوع افكار عمومي را بسيج كرده است.
بهارلونژاد با بيان اينكه روش‌هاي مديريت افكار عمومي هم‌اكنون بسيار پيچيده و متنوع شده است، افزود: بازي‌هاي رايانه‌اي، فيلم‌ها، نوع تنظيم خبرها و ده‌ها روش ديگر مديريت افكار عمومي را بر عهده دارند.
وي اضافه كرد: در دنياي كنوني ماهيت جنگ‌ها عوض شده است به طوري كه توپ و تفنگ و تانك ديگر ابزاري براي بقا به شمار نمي‌روند بلكه شكل و ماهيت قدرت عوض شده است.
اين كارشناس علوم سياسي با بيان اينكه اطلاعات عنصر تعيين‌كننده در شكل‌گيري قدرت است، افزود: تحولات فرهنگي بستر لازم براي تقويت قدرت رسانه‌ها به عنوان يك ابزار فرهنگي فراهم مي‌كند.
بهارلونژاد با تاكيد بر اين امر كه در بعد فرهنگي كشورمان از مزيت‌ها و ايرادهايي برخوردار است، اظهار داشت: در جريان جهاني‌سازي كشورمان از تغيير و تحولات جهاني زياد متاثر نيست كه اين خود به عنوان يك مزيت مطرح است، حيثيت، ديرينگي فرهنگي و تاريخي غني ايران اسلامي نيز به عنوان يكي از بن‌مايه‌هاي فرهنگي، آيين و ايدئولوژي پيشرو و الهام‌بخش از دين هر كدام به عنوان مزيت‌هاي موجود در كشور مطرح هستند.
وي ادامه داد: زماني كه كتاب اشعار مولانا به عنوان پرفروش‌ترين كتاب سال جهان انتخاب مي‌شود، بايد اذعان كرد كه مفاهيمي در فرهنگ مردمان اين سرزمين وجود دارد كه با اقبال عمومي جهانيان مواجه مي‌شود. فرهنگ غني، تاريخي پربار و آموزه‌هاي ديني الهام‌بخش از ارزش‌هاي انساني مزيت‌هاي فرهنگي كشورمان به شمار مي‌رود.
بهارلونژاد اضافه كرد: عدم انسجام بين دكترين سياسي و برنامه‌هاي فرهنگي موجود در كشور نيز از جمله ايرادهاي اين حوزه‌ها در كشور است.
معاون سياسي امنيتي فرماندار تبريز افزود: نظام و سيستم فرهنگي كشورمان متناسب با نقشه و نرم‌افزار فرهنگي موجود كشور نيست ما براي كسب موفقيت در حوزه‌هاي مختلف فرهنگي كشورمان نياز به انسجام نرم‌افزاري و ساختاري در حوزه‌هاي فرهنگي داريم.
وي با تاكيد بر اين موضوع كه بخش عمده‌اي از جنگ نرم در حوزه فرهنگي است، افزود: براي افزايش تعامل جهاني و ارتقاي توان پاسخگويي به نياز جهاني بايد در حوزه‌هاي مختلف فرهنگي اقدام به ظرفيت‌سازي كنيم.
پيمان پاكزاد، مدرس روزنامه‌نگاري نيز در خصوص اظهار داشت: شايعه در علم روزنامه‌نگاري بر دو صورت كلي مطرح است، نوع اول به نام كاربرد تاكتيك شايعه مطرح است و در آن نوع نگارش خبر به ويژه استفاده در تيتر خبر مدنظر شايعه‌سازان قرار دارد.
وي ادامه مي‌دهد: اين نوع شايعه اغلب در خبرهاي سياسي و بين‌المللي براي برآورده كردن عكس‌العمل جامعه در برابر خبري خاص به ويژه از سوي رسانه‌هاي خارجي منتشر مي‌شود.
پاكزاد تصريح مي‌كند: اين نوع شايعه گاهي نيز در خبرهاي اقتصادي قبل از انجام طرح خاصي مطرح مي‌شود به اين نحو كه ابتدا با شايعه جريان‌سازي شده و سپس شايعه ياد شده به واقعيت مي‌پيوندد.
اين مدرس روزنامه‌نگاري مي‌افزايد: اين نوع جريان‌سازي ممكن است توسط رسانه‌هاي خارجي يا داخلي جريان‌سازي شود.
پاكزاد با اشاره به صورت دوم شايعه اظهار داشت: در اين نوع كه به مفهوم عام شايعه معروف است، شايعه دهان به دهان رواج پيدا مي‌كند كه وجه تمايز نوع دوم با نوع اول نيز است.
وي تاكيد كرد: در نوع عام، شايعه بيشتر نبود اطلاعات يا ابهام در ارائه اطلاعات در خبرها موجب ترويج شايعه مي‌شود.
اين كارشناس ارشد روزنامه‌نگاري با بيان اينكه كمبود يا نبود اطلاعات در موضوع خاصي شايعه را در جامعه گسترش مي‌دهد افزود: وقتي ابهام و نبود اطلاعات كافي با رويدادهاي مهم روز جامعه همزمان مي‌شود بستر لازم براي شايعه‌سازي فراهم و فرصتي را در اختيار عوام به صورت غيرعمدي و خواص از جمله برخي سياستمداران يا سردمداران برخي كشورها به صورت عمدي قرار مي‌دهد تا در جامعه يا در كشورهاي هدف به منافع و مطامع خود دست يابند.
وي مي‌گويد: شايعه در ابعاد محلي به دليل محدوديت جغرافيايي سريع‌تر گسترش مي‌يابد و تاثيرگذاري فراوان‌تري نيز نسبت به بعد ملي دارد.
پاكزاد نيز شايعه تغيير استاندار آذربايجان شرقي را مهم‌ترين شايعه سال گذشته خواند و تصريح كرد: در قضيه تغيير استاندار آذربايجان شرقي نقش رسانه‌هاي محلي بسيار تاثيرگذار و ملموس بود حتي در انتخاب گزينه جديد اين پست نيز از يك سال گذشته رسانه‌ها با شايعه‌پراكني از انتخاب دكتر عليرضا بيگي خبر داده بودند كه بالاخره به واقعيت پيوست.
اين مدرس روزنامه‌نگاري دانشگاه آزاد اسلامي تبريز گفت: برخي تحولات اقتصادي ناشي از شايعه‌سازي ممكن است مثبت باشد ولي اين تحولات مثبت كوتاه و زودگذر خواهند بود.
در طول سال شايعه‌هاي فراواني از قبيل مرگ نابهنگام يك بازيگر مشهور گرفته تا كنار كشيدن نامزد انتخاباتي رياست جمهوري مطرح مي‌شود.
كارشناسان معتقدند شايعه‌پردازي ممكن است در هر جامعه‌اي موجود باشد اما شدت و ضعف آن به ميزان عقلانيت افكار عمومي بستگي دارد.
شايعه به طور كلي بر دو پايه اهميت و ابهام استوار است به طوري كه هر قدر يك موضوع براي مخاطب بيشتر باشد و ابهام در خصوص آن موضوع نيز وجود داشته باشد، به حتم گستره نفوذ و ايجاد شايعه فراهم مي‌شود.
طي سال گذشته برخي از شايعه‌ها در عرصه كشوري و برخي نيز در سطح محلي مطرح شد كه به دليل اصل مجاورت در اطلاع‌رساني تاثيرات آنها به مراتب بيشتر در بعد محلي نمايان شد.
اين شايعه‌ها از خبر ورشكستگي يك موسسه مالي اعتباري گرفته تا مرگ يك بازيگر طنزپرداز و كاهش مدت خدمت سربازي را شامل مي‌شد.
البته در برخي مواقع نيز شايعه‌ها چنان قوت پيدا مي‌كند كه به واقعيت تبديل مي‌شود از جمله تغيير مديريت‌ها در دستگاه‌هاي اجرايي استان از تغيير استاندار آذربايجان شرقي گرفته تا تغيير مديران كل و روساي برخي سازمان‌هاي اداري ...
سال گذشته شايعه‌هاي فراواني به شكل درگوشي مطرح و در سطح جامعه گسترده شد ولي كسي به دنبال ريشه توليد اين شايعه‌ها نرفت.
عبدالاحد بهارلونژاد، معاون سياسي و امنيتي فرماندار تبريز در اين خصوص مي‌گويد: شايعه را كارشناسان حوزه ارتباطات، يك گزاره خاص تعريف مي‌كنند كه از ملاك‌هاي اطمينان‌بخش برخوردار نيست و داراي ابهام است، در عين حال به صورت شفاهي و اغلب به صورت نقل قول انتقال مي‌يابد.
وي نيز با تاكيد بر اين اصل كه ابهام و اهميت دو عنصر اصلي تشكيل دهنده شايعه است، افزود: هر قدر علاقه‌مندي افكار عمومي به موضوعي بيشتر باشد و ابهام آن موضوع نيز در جامعه بيشتر باشد، شايعه، شايعه قوت مي‌گيرد.
بهارلونژاد با اشاره به سخن آيزن هاور در خصوص افكار عمومي مي‌گويد: بر‌اساس استدلال اين سياستمدار آمريكايي نتيجه جنگ‌هاي آينده را افكار عمومي مشخص مي‌كند.
افكار عمومي از ديدگاه وي مديريت انگاره‌هاي ذهني است.
وي با بيان اينكه شايعه‌پردازان با پردازش كانون افكار عمومي سعي در مديريت اين افكار تا نتيجه مطلوب رسيدن دارند، گفت: دستيابي به نتيجه دلخواه و به عبارتي ديگر القاي مطلوبيت در توليد ذهنيت در افكار عمومي يك افكار زمان‌بر است كه همواره از سوي كانون‌هاي توليد‌كننده شايعه مورد توجه است.
اين كارشناس علوم سياسي معتقد است: مديريت انگاره‌هاي ذهني حوزه‌هاي مختلفي دارد كه از آن به عنوان جنگ نرم با قدرت نرم نام برده مي‌شود كه در اين جنگ رسانه‌ها به عنوان سربازان جنگ نرم همواره در خط اول هستند كه شايعه را مي‌توان يكي از روش‌ها و ابزار‌هاي مديريت انگاره‌هاي ذهني خواند.
وي اضافه كرد: با وجود اينكه شايعه همواره كابرد منفي ندارد ولي براي آنكه تاثيرات نامطلوب آن را در جامعه خنثي كنيم بايد براي مديريت افكار عمومي برنامه مشخصي داشته باشيم.
بهارلونژاد در خصوص راهكارهاي خنثي‌سازي تاثيرات نامطلوب شايعه در جامعه گفت: ارتباط نزديك مسئولان با مردم، روان‌سازي جريان اطلاعات، شفافيت اطلاعات، ارتقاي ميزان اطمينان مردم به مبادي انتشار اطلاعات و تناسب ميزان اطلاع‌رساني با حجم نياز‌ها را مي‌توان از راهكارهاي مقابله با شايعه خواند.
معاون سياسي امنيتي فرماندار تبريز تصريح كرد: در واقع شايعه را مي‌توان غذاي مجازي به نيازهاي حقيقي انسان‌ها خواند، اگر نياز به اخبار و اطلاعات مجازي افكار عمومي با روش‌ها و اطلاعات صحيح تغذيه شود مجالي براي تاثيرگذاري شايعه بر افكار عمومي وجود نخواهد داشت.
وي اضافه كرد: هر زماني كه در خصوص موضوع خاصي به سئوالات مردم پاسخي داده نشود و ابهامات پيرامون ان موضوع افزايش يافته و بازار شايعه داغ مي‌شود.
بهارلونژاد تاكيد كرد: تاثير افكار عمومي در عصر حاضر در تعيين اقدامات و سياست‌هاي حكومت‌ها فوق‌العاده شگفت‌انگيز است تا حدي كه در هيچ كجاي دنيا متوليان حكومتي و سياسيون موضوع افكار عمومي را نمي‌توانند كنار بگذارند.
وي مي‌گويد: شواهد متعددي وجود دارد كه به واسطه آنها تاثير اين عنصر رواني از طريق اغنا، فريب، تهديد، ارعاب، تنوير، تشجيع له يا عليه يك موضوع افكار عمومي را بسيج كرده است.
بهارلونژاد با بيان اينكه روش‌هاي مديريت افكار عمومي هم‌اكنون بسيار پيچيده و متنوع شده است، افزود: بازي‌هاي رايانه‌اي، فيلم‌ها، نوع تنظيم خبرها و ده‌ها روش ديگر مديريت افكار عمومي را بر عهده دارند.
وي اضافه كرد: در دنياي كنوني ماهيت جنگ‌ها عوض شده است به طوري كه توپ و تفنگ و تانك ديگر ابزاري براي بقا به شمار نمي‌روند بلكه شكل و ماهيت قدرت عوض شده است.
اين كارشناس علوم سياسي با بيان اينكه اطلاعات عنصر تعيين‌كننده در شكل‌گيري قدرت است، افزود: تحولات فرهنگي بستر لازم براي تقويت قدرت رسانه‌ها به عنوان يك ابزار فرهنگي فراهم مي‌كند.
بهارلونژاد با تاكيد بر اين امر كه در بعد فرهنگي كشورمان از مزيت‌ها و ايرادهايي برخوردار است، اظهار داشت: در جريان جهاني‌سازي كشورمان از تغيير و تحولات جهاني زياد متاثر نيست كه اين خود به عنوان يك مزيت مطرح است، حيثيت، ديرينگي فرهنگي و تاريخي غني ايران اسلامي نيز به عنوان يكي از بن‌مايه‌هاي فرهنگي، آيين و ايدئولوژي پيشرو و الهام‌بخش از دين هر كدام به عنوان مزيت‌هاي موجود در كشور مطرح هستند.
وي ادامه داد: زماني كه كتاب اشعار مولانا به عنوان پرفروش‌ترين كتاب سال جهان انتخاب مي‌شود، بايد اذعان كرد كه مفاهيمي در فرهنگ مردمان اين سرزمين وجود دارد كه با اقبال عمومي جهانيان مواجه مي‌شود. فرهنگ غني، تاريخي پربار و آموزه‌هاي ديني الهام‌بخش از ارزش‌هاي انساني مزيت‌هاي فرهنگي كشورمان به شمار مي‌رود.
بهارلونژاد اضافه كرد: عدم انسجام بين دكترين سياسي و برنامه‌هاي فرهنگي موجود در كشور نيز از جمله ايرادهاي اين حوزه‌ها در كشور است.
معاون سياسي امنيتي فرماندار تبريز افزود: نظام و سيستم فرهنگي كشورمان متناسب با نقشه و نرم‌افزار فرهنگي موجود كشور نيست ما براي كسب موفقيت در حوزه‌هاي مختلف فرهنگي كشورمان نياز به انسجام نرم‌افزاري و ساختاري در حوزه‌هاي فرهنگي داريم.
وي با تاكيد بر اين موضوع كه بخش عمده‌اي از جنگ نرم در حوزه فرهنگي است، افزود: براي افزايش تعامل جهاني و ارتقاي توان پاسخگويي به نياز جهاني بايد در حوزه‌هاي مختلف فرهنگي اقدام به ظرفيت‌سازي كنيم.
پيمان پاكزاد، مدرس روزنامه‌نگاري نيز در خصوص اظهار داشت: شايعه در علم روزنامه‌نگاري بر دو صورت كلي مطرح است، نوع اول به نام كاربرد تاكتيك شايعه مطرح است و در آن نوع نگارش خبر به ويژه استفاده در تيتر خبر مدنظر شايعه‌سازان قرار دارد.
وي ادامه مي‌دهد: اين نوع شايعه اغلب در خبرهاي سياسي و بين‌المللي براي برآورده كردن عكس‌العمل جامعه در برابر خبري خاص به ويژه از سوي رسانه‌هاي خارجي منتشر مي‌شود.
پاكزاد تصريح مي‌كند: اين نوع شايعه گاهي نيز در خبرهاي اقتصادي قبل از انجام طرح خاصي مطرح مي‌شود به اين نحو كه ابتدا با شايعه جريان‌سازي شده و سپس شايعه ياد شده به واقعيت مي‌پيوندد.
اين مدرس روزنامه‌نگاري مي‌افزايد: اين نوع جريان‌سازي ممكن است توسط رسانه‌هاي خارجي يا داخلي جريان‌سازي شود.
پاكزاد با اشاره به صورت دوم شايعه اظهار داشت: در اين نوع كه به مفهوم عام شايعه معروف است، شايعه دهان به دهان رواج پيدا مي‌كند كه وجه تمايز نوع دوم با نوع اول نيز است.
وي تاكيد كرد: در نوع عام، شايعه بيشتر نبود اطلاعات يا ابهام در ارائه اطلاعات در خبرها موجب ترويج شايعه مي‌شود.
اين كارشناس ارشد روزنامه‌نگاري با بيان اينكه كمبود يا نبود اطلاعات در موضوع خاصي شايعه را در جامعه گسترش مي‌دهد افزود: وقتي ابهام و نبود اطلاعات كافي با رويدادهاي مهم روز جامعه همزمان مي‌شود بستر لازم براي شايعه‌سازي فراهم و فرصتي را در اختيار عوام به صورت غيرعمدي و خواص از جمله برخي سياستمداران يا سردمداران برخي كشورها به صورت عمدي قرار مي‌دهد تا در جامعه يا در كشورهاي هدف به منافع و مطامع خود دست يابند.
وي مي‌گويد: شايعه در ابعاد محلي به دليل محدوديت جغرافيايي سريع‌تر گسترش مي‌يابد و تاثيرگذاري فراوان‌تري نيز نسبت به بعد ملي دارد.
پاكزاد نيز شايعه تغيير استاندار آذربايجان شرقي را مهم‌ترين شايعه سال گذشته خواند و تصريح كرد: در قضيه تغيير استاندار آذربايجان شرقي نقش رسانه‌هاي محلي بسيار تاثيرگذار و ملموس بود حتي در انتخاب گزينه جديد اين پست نيز از يك سال گذشته رسانه‌ها با شايعه‌پراكني از انتخاب دكتر عليرضا بيگي خبر داده بودند كه بالاخره به واقعيت پيوست.
اين مدرس روزنامه‌نگاري دانشگاه آزاد اسلامي تبريز گفت: برخي تحولات اقتصادي ناشي از شايعه‌سازي ممكن است مثبت باشد ولي اين تحولات مثبت كوتاه و زودگذر خواهند بود.
+ نوشته شده در ۱۳۸۸/۰۳/۰۲ ساعت 15 توسط
|
این وبلاگ جهت نمایش عکس واطلاع رسانی از اخبار تبریز تنظیم شده است.خواهشمند است ازنکته نظرات خود مارا درهرچه بهتر نمودن این وبلاگ یاری نمائید.